Jednym z ważniejszych artystów wymienionych w katalogu wystawy „Drukarstwo nowoczesne" jest Theo van Doesburg (1883-1931).
Właściwie – Christiaan Emil Maria Küpper. Współzałożyciel i czołowa postać holenderskiej grupy De Stijl skupionej wokół twórcy neoplastycyzmu – Pieta Mondriana. Malarz, architekt, poeta, teoretyk sztuki. Redaktor wychodzącego od 1917 roku pisma „De Stijl” – organu grupy. Eksperymentował w dziedzinie poezji wizualnej i typografii. Współpracował ze środowiskiem berlińskim, Bauhauzem oraz Kurtem Schwittersem.
W 1921 roku, wraz z Mondrianem, przeprojektował w funkcjonalnym stylu dotychczasową szatę typograficzną pisma „De Stijl” autorstwa Vilmosa Huszára. Nowy układ zakładał rezygnację z wymyślnego, ręcznego liternictwa na rzecz gotowego materiału zecerskiego i mechanicznego składu. W tym samym duchu powstały również projekty blankietów korespondencyjnych i kart pocztowych „De Stijl”. Tschichold umieścił je w „Die neue Typographie" wśród najwcześniejszych przejawów funkcjonalnego drukarstwa.

W 1922 roku van Doesburg założył, pod pseudonimem I. K. Bonset, własne pismo poświęcone ruchowi „dada” pt. „Mecano”. Opracowanie graficzne periodyku przypisywał jednak van Doesburgowi. Ukazało się pięć numerów, z czego trzy pierwsze są szczególnie interesujące. Każdy z numerów jest wyróżniony innym neoplastycznym kolorem – żółtym, niebieskim i czerwonym. Mają formę karty składanej na 8 i układ typograficzny wymuszający odwracanie publikacji w trakcie czytania.

Układ tekstu w różnych kierunkach, w imię ekonomii, stał się dwa lata póżniej jednym z podstawowych postulatów dotyczących drukarstwa sformułowanych przez polskich konstruktywistów skupionych wokół pisma „Blok".
Ostatni, podwójny numer „Mecano” (4-5) jest koloru białego i ma formę zeszytu.

W 1925 roku Bauhaus wydał jako 7. z serii Bauhausbucher jego książkę pt. „Grundbegriffe der neuen gestaltenden Kunst”, w opracowaniu typograficznym Laszló Moholy-Nagya.

W 1930 roku założył grupę skupiającą artystów uprawiających sztukę abstrakcyjną – „Art Concret".

Martyn Kramek
29.02.–20.07.2004
napisz